کاشت درخت زیتون قدمتی بسیار داشته و پیدایش آن به قبل از تاریخ بر می گردد . منشا اصلی این میوه سوریه است . اما بعضی از دانشمندان مبدا کاشت این گیاه را به یونان قدیم نسبت می دهند .
سابقه کاشت زیتون در ایران به طور کامل مشخص نیست ولی عده ای بر این گمان اند که برای اولین بار در کرمان و گرگان کاشته شده است . با این حال بزرگترین مراکز کاشت زیتون در ایران استان گیلان و شهرستان طارم می باشد و بر اساس اسناد موجود سابقه 900 ساله دارد .
زیتون گیاهی است که در اساطیر یونان به عنوان الهه خرد و سمبل صلح و آرامش بوده است و هست . گیاهی همیشه سبز که قادر به رشد در خاک های ضعیف می باشد و دارای نقش صنعتی بسیار است به گونه ای که چوب ، هسته ، میوه ، برگ و حتی تفاله ناشی از استحصال روغن آن کارایی خاصی دارد .
از مناطق مهم کاشت این گیاه در جهان مناطق مدیترانه ای است و در این بین اسپانیا با تولید بیشترین روغن زیتون جهان در راس کشورهای تولید کننده این محصول قرار گرفته است . در انتها یادآوری می شود که مناطق مدیترانه ای – 99 درصد – زیتون جهان را تولید میکنند .
روغن زیتون بکر دست نخورده: این نوع روغن به وسیله فشارهای مکانیکی استخراج می شود و هیچ گونه عملیات دیگری روی آن صورت نمی گیرد . همچنین بو و طعم کامل زیتون را دارد .
پیشینه لیتراکی والان بر کیلوگرم می باشد .
روغن زیتون ممتاز: روغن زیتونهای خالص طبیعی با مجموع اسید چرب های آزاد کمتر از 1/0 بر حسب اسید اولئیک .
روغن طبیعی درجه یک: روغن زیتون خالص طبیعی با درجه اسید چرب آزاد کمتر از دو درصد بر حسب اسید اولئیک معرفی شده است .
روغن پالایش شده : روغن زیتون حاصل از پالایش روغن های خالص طبیعی ،‌ به گونه ای هیچ گونه تغییری در ساختار اولیه گلسیریدها به وجود نمی آورد و مجموع اسید چرب های آزاد آن کمتر از 3/0 درصد اسید اولئیک می باشد .
روغن نیمه تضعیف شده: در این روغن مراحل خنثی سازی ، شستشو ،‌صاف کردن و مراحل دیگر انجام نشده و چنین روغی دارای حداکثر 3/0 درصد اسید چرب آزاد بر حسب اسید اولئیک می باشد و پیشینه اندیس پر اکسید آن 4 میلی اکی و الان در کیلوگرم است.
روغن زیتون تصفیه شده: روغن بکری است که کلیه مراحل تصفیه را گذرانده و بی بو شده است . پیشینه اسیدهای چرب آزاد بر حسب اسید اولئیک در این روغن 1/0 درصد و حداکثر اندیس پر اکسید آن 2 میلی لیتر اکی والان در کیلوگرم است.
روغن زیتون گوگردی: روغنی است که با استفاده از حلال بعد از پرس بدست می آید . میزان اسید اولئیک آن بعد از تصفیه 1/0 درصد است .

اما یک نکته باقی می ماند . آن هم اسید اولئیک می باشد که بارها تکرار شده است . این اسید و حدود 55-38 درصد مقدار روغن را شامل می شود و به طور کلی می توان گفت اسید چربی اشباع نشده که با پیوند دوگانه است . هرچه وجود این اسید در روغنی زیادتر باشد . باعث افزایش سیالیت در آن می شود ،البته تا آنجا که می دانیم از این اسید در صنعت غذا به عنوان متصل کننده ، چرب کننده و ضد کف استفاده می شود.
در صنایع غذایی عمده ترین استفاده ای که از زیتون می شود ، استحصال روغن از آن است . در حال حاضر مناطق مدیترانه ای 99 درصد روغن جهان را تامین می کنند و در این میان اسپانیا با یک سوم این میزان در راس کشورهای تولید کننده روغن زیتون قرار دارد.
در ایران نیز در اکثر شهرهای شمالی بخصوص رودبار ، طارم ،‌و استان زنجان روغن از زیتون استخراج می شود ، روغن زیتون در تامین سلامت بشر نقش بسزایی دارد . امروزه چربی ها حدود 52 درصد انرژی مردم را تامین می کنند .
WHO میزان تامین انرژی از طریق چربی ها را 30 – 15 درصد اعلام کرده است . 22 درصد مردم ایران بالای 30 درصد انرژی خود را از چربی تامین می کنند . این در حال است که چربی مصرفی در روستاها 90 درصد و در شهرها 80 درصد به صورت جامد می باشد که مضرات فراوانی دارند . به نظر می رسد فرهنگ مصرف مردم باید دستخوش تغییر شود . تا چربی مناسبی مثل روغن زیتون جایگزین چربی جامد گردد.
این روغن یکی از سالم ترین ، بهترین و مفیدترین ، روغن های مایع می باشد که ارزش غذایی و طبی بالایی دارد .

مزایای روغن زیتون

– کاهش خطر ابتلا به سرطان
– پیشگیری از بیماری های قلبی ، عروقی
– موثر در مصون سازی بدون در برابر میکروبها
– مصونیت در برابر اثرات بیماری آرتروز و رماتیسم
– پیشگیری از پوکی استخوان در سالمندان
– پیشگیری از کاهش حافظه سالمندان
– حفاظت کننده پوست

  مجله خوشه - سال سوم - ضمیمه شماره سی و ششم - 1386